MUTYANG GINHAWA

habang aking pinakikinggan si D.J. Shai Tisay
narerelaks ako'y kaysarap magpahingang tunay
sa musikang pinatutugtog ay nakikisabay
nagkukunwaring masaya sa kabila ng lumbay

ramdam ko, animo'y anong gaan niyang kausap
at di ka mabuburyong gaano ka man kahirap
ang problema mo'y aalwan sa dusang anong saklap
may saya't kaginhawahang sadya mong malalasap

halina't tinig niya sa radyo'y pakinggan natin
at maiibsan kahit bahagya ang suliranin
aba, boses pa lang niya'y anong sarap nang damhin
paano pa kaya kung siya na'y kakaharapin

ang tinig niya'y nakakawala ng pagkabagot
sasaya ang mundo, mapapawi anumang lungkot
taospusong pasasalamat ang aking paabot
kay D.J. Shai Tisay na mutyang ginhawa ang dulot

- gregbituinjr.

Paghandaan ang pagtaas ng sukat ng dagat sa 2030

PAGHANDAAN ANG PAGTAAS NG SUKAT NG DAGAT SA 2030

kaming mga aktibistang Spartan
ay naghahanap din ng katarungan
di lang nagpapalaki ng katawan
o laging naghahanda sa digmaan
kami'y nagsusuri din sa lipunan
at iniisip ang wastong katwiran

kami'y di lamang mga mandirigma
handa rin sa paparating na sigwa
sa nagbabagong klima'y naghahanda
sa kalamidad at mapipinsala
sukat ng dagat tataas, babaha
ang klimang nagbabago'y nagbabanta

pag-isipan ang pagtaas ng dagat
upang sa madla ito'y isiwalat
paano kung ilang piye'y iangat
at mga isla'y lumubog ngang sukat
paghandaan ito't magtulungan ang lahat
bago pa tayo lamunin ng dagat

- gregbituinjr.

Ako

ako'y isang amang mapagmahal sa anak
na lahat gagawin nang di siya umiyak

ako'y inang nagpapasuso pa kay beybi
nang siya'y maging malusog na binibini

ako'y agilang lilipad-lipad sa langit
bakasakaling may makitang madadagit

ako'y langay-langayan sa dako pa roon
palipat-lipat upang umiwas sa ambon

ako'y isa lang pipit na pipiyok-piyok
nang ina ko'y lumipad sa tuktok ng bundok

ako'y alisto lang sa pagdatal ng tigre
umiiwas maapakan ng elepante

ako'y langgam na kung saan-saan patungo
ang hanap ay mailalagay sa tibuyo

ako'y bastardong mang-aawit ng kundiman
na sinasalabat ang sabaw ng halaan

ako'y asintado't tumatama ang sipat
kaya mga kalaban ay dapat mag-ingat

ako sa lansangan ay masipag magwalis
upang daraanan mo'y magmukhang malinis

ako'y dukhang ipinaglalaban ang bahay
pagkat paniwala ko'y tahanan ay buhay

ako'y kaisa ng hukbong mapagpalaya
nakikibakang kasama ng manggagawa

ako'y makatang sa kisame nakatingin
nagtatakang nakalutang ako sa hangin

maraming trabaho ang aking inaako
ako ng ako kahit na walang makuro

ako'y markadong aktibistang maglulupa
na sa labanang kay-init sumasagasa

- gregbituinjr.

Ang pera

noong wala pang pera, sabay kumain sa gabi
nang magkapera, aba'y nagkanya-kanya na kami
sa nangyari ba'y pera ba ang ating nasisisi?
sa ugnayan ng pamilya, pera ba'y anong silbi?

sa kasalukuyan, nag-iba na ang henerasyon
iniba na ba tayo ng teknolohiya't selpon?
subalit gaano nga ba katamis ang kahapon?
upang ating pagkatao'y baguhin ng panahon?

nang wala pang pera, napakabait, anong amo
at nang magkapera'y nag-iba na ang pagkatao
sadya bang ganito, dahil sa pera'y nagbabago?
nagiging mapangmata, nagiging mapang-insulto?

o, pera, ikaw na nagpapaikot ng daigdig
ninanakaw mo sa amin ang alas ng pag-ibig
pagsinta'y naiiba pag sa iyo nakatitig
batas mo ba'y ano't puso't isip ay nabibikig?

- gregbituinjr.

May liwanag na nakakubli sa lambong ng ulap

may liwanag na nakakubli sa lambong ng ulap
kung pagsisikapan ay matutupad ang pangarap
buhay ng maralita'y di laging aandap-andap
sa kalaunan ay makakaalpas din sa hirap

bulok na sistema'y bulok sa kaibuturan nito
naaagnas na't kailangan na ng pagbabago
dukha'y di laging lumpo, kaya rin nating manalo
upang magbago ang sistema'y magkaisa tayo

dinadala lagi tayo ng puhunan sa dilim
para sa tubo, ginagawa'y karima-rimarim
piyesta ang mayayaman, ang mga dukha'y lagim
dapat nating wakasan ang ganitong paninimdim

tandaang sa likod man ng dilim ay may liwanag
na matatanaw, kung sama-sama tayo'y matatag
sistemang bulok ay bugok na itlog na pambulag
na sa sama-samang pagkilos ay kayang mabasag

- gregbituinjr.

Ang pagbibisikleta

ANG PAGBIBISIKLETA
"Life is like riding a bicycle. To keep your balance, you must keep moving." ~ Albert Einstein

di pwedeng basta magpahinga't matitimbuwang ka
nang di matumba'y itukod agad ang isang paa
maganda nga sa katawan ang pagbibisikleta
titibay ang kalamnan, gulugod, paa't hininga

tulad din ng pagbibisikleta ang iwing buhay
na kilo-kilometro ma'y nadarama ang ngalay
pidal ka ng pidal habang ikaw ay nagninilay
huwag titigil kung ayaw mong basta humandusay

nais kong magbisikleta kung kasama ko'y ikaw
tiyak na sa patutunguhan ay di maliligaw
ambag sa kalikasan, walang polusyong lilitaw
sumabay ka lamang sa indayog ko't bawat galaw

maging disiplinado sa pagtahak sa lansangan
pati na rin sa pangangalaga ng kalikasan
tayo'y magbisikleta't ganda nito sa katawan
habang taas-noong naglilingkod sa sambayanan

- gregbituinjr.

Ang kahirapan ay di kawalan ng pagkatao

ang kahirapan ay di kawalan ng pagkatao
lider-maralita'y marangal at Katipunero
mabubusog ka nga sa karanasan nila't kwento
nagsisikap, nagtitiyaga sa pagtatrabaho

ang tunay, ang kahirapan ay kawalan ng pera
walang pambili ng pagkain para sa pamilya
walang pribadong pag-aari o kaya'y pabrika
di salat sa pagmamahal, kulang lamang ng kwarta

dahil ba walang pag-aari tayo'y inaapi
"Iisa ang pagkatao ng lahat," ito'y sabi
nitong Gat Emilio Jacinto, na ating bayani
dukha man o mayaman, magkapatid tayo dini

may mga dukha dahil sa pribadong pag-aari
na ugat ng kahirapang di dapat manatili
na dapat tanggalin sa mga tusong naghahari
pribadong pag-aaari'y dapat tuluyang mapawi

di kawalan ng pagkatao kung tayo'y mahirap
kahit na iyang karukhaan ay lubhang laganap
ang pagpapakatao sa ating kapwa'y paglingap
kaya pagpapakatao'y ating ipalaganap

- gregbituinjr.

Enerhiyang Solar at ang Kapitalismo

The use of solar energy has not been opened up because the oil industry does not own the sun. – Ralph Nader

sa enerhiyang solar, daming ayaw mamuhunan

di naman kasi nila kayang ariin ang araw

ayaw ng industriya ng langis na may kalaban

tulad ng solar na baka sa kanila'y lumusaw

ganyan ang kapitalismo, nais nilang kontrolin

ang mga pagkakakitaang bagay sa daigdig

walang pakialam sa iba, ito ma'y gutumin

basta't mga korporasyon ang tutubo't kakabig

kalikasan ay sinisira ng kapitalismo

pulos pagmimina't coal plants ang ipinapatayo

mga serbisyong pambayan ay ginawang negosyo

tila pagpapakatao na'y tuluyang naglaho

enerhiyang solar sa bayan ay makabubuti

ngunit makasisira sa industriya ng langis

at magmumura naman ang babayarang kuryente

sa enerhiyang solar, tayo na'y magbigkis-bigkis

- gregbituinjr.

Pagpupugay sa ika-45 anibersaryo ng TFDP

PAGPUPUGAY SA IKA-45 ANIBERSARYO NG TFDP

Task Force Detainees of the Philippines, mabuhay kayo
sa ikaapatnapu't lima n'yong anibersaryo
kayong nagtataguyod ng karapatang pantao
nang mabigyang hustisya ang api sa bansang ito

matapat kayo sa layunin n'yo't inaadhika
bilanggong pulitikal ay nais n'yong mapalaya
nais kamtin ang hustisya sa tinokhang na dukha
nagtuturo ng karapatang pantao sa madla

apatnapu't limang taon na kayo, anong tatag
ang inyong misyon at prinsipyo'y di basta mabuwag
agad n'yong nilalabanan ang anumang paglabag
at kung may naninira man ay di kayo matibag

sa paglabag sa karapatan ay nakatugaygay
sa pang-aapi sa maliliit nakasubaybay
O, TFDP, kami'y taas-noong nagpupugay
sa inyong walang tigil na paglilingkod na tunay

- gregbituinjr.
* tulang alay sa TFDP sa ika-45 anibersaryo nito sa Hulyo 5, 2019

Mga ilang tanong lamang

MGA ILANG TANONG LAMANG

sasali ka sa unyon, babantaan ka na?
karapatan ba ang nais mo o giyera?
bilang obrero, di ba't may karapatan ka?
bakit nananakot agad itong kumpanya?

kapitalista ba'y diyos sa pagawaan?
di ba sila gumagalang sa karapatan?
manggagawa ba'y mga robot na utusan?
obrero'y wala bang karapatang lumaban?

sistema sa pabrika'y bulok pag ganito
kapitalista't talaga ngang mga tuso
tinatrato nilang makina ang obrero
tila baga kalabaw na nilalatigo

bakit bituka ng kapitalista'y halang?
bakit naglalaway silang makapanlamang?
bakit kapitalista'y tusong salanggapang?
na karapatan ng obrero'y hinaharang?

sistemang bulok ba'y atin pang naaatim?
para tumubo ng limpak ang mga sakim?
dapat kapitalismo'y ibulid sa dilim
upang mawakasan ang dulot nitong lagim

- gregbituinjr.

Pagkatha

PAGKATHA

di ako ang tipo ng taong walang ginagawa
ayokong sa araw-gabi ako'y nakatunganga
nakatitig man sa kisame ay katha ng katha
isinasatitik ang kanilang inginangawa
bakasakaling makatulong sa inaadhika

- gregbituinjr.
* Nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal
na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang
Lungsod (KPML), isyu Hunyo 16-30, 2019, p. 20

Panibagong hamon [matapos ang eleksyon]

PANIBAGONG HAMON [MATAPOS ANG ELEKSYON]

apatnapu't limang milyong manggagawa sa bansa
ay paano pagkakaisahin ng manggagawa
bilang uri, bilang nagkakapitbisig na madla
upang maitayo ang lipunang malaya

may "labor vote" ba talaga o boto ng obrero?
baka wala pa nito upang obrero'y manalo?
tulad ng nangyari sa lima nating kandidato
na mga lider-obrerong tumakbo sa senado

kulang na kulang pa tayo sa pag-oorganisa
wala pang dalawampung porsyento pag pinagsama
yaong boto ng ating kandidato, nilang lima
pagpapatunay na wala pang "labor vote", wala pa

nakakawalang sigla ang pagkatalo subalit
ang misyon ng uring manggagawa'y dapat iguhit
mayorya ang bilang ngunit sa botoha'y kayliit
tila sa sistemang ito, lahat na'y pinagkait

humayo tayo't magpatuloy sa pakikibaka
uring manggagawa'y dapat nating maorganisa
dapat maunawa ang panlipunang papel nila
sa lipunan nila'y kamtin, baguhin ang sistema

- gregbituinjr.

Halina't makisangkot, makibaka

HALINA'T MAKISANGKOT, MAKIBAKA
"The hottest place in Hell is reserved for those who remain neutral in times of great moral conflict." ~ Martin Luther King Jr.

anila, namamatay sa laban ang matatapang
at nabubuhay ng matagal ang may karuwagan
mas matagal din ang buhay ng walang pakialam
makasarili at sa kapwa'y walang pakiramdam

sa panahon ng kagipitan, tahimik ka lang ba?
bayan mo na'y sinasakop, tutunganga ka lang ba?
natatakot ka bang masangkot sa pakikibaka?
kahit kapwa mo'y nangangailangan ng hustisya?

natatakot ka bang sa kilos-protesta'y sumali?
dahil baka magkasakitan lang doon sa rali?
kung alam mong mali, magiging bulag ka ba't bingi?
sa pagkilos ba'y mananatili kang atubili?

anong silbi mo sa bayan, kumain at matulog?
makinig lang sa sinasabi ng pinunong hambog?
pag sinama sa rali, tuhod mo ba'y nangangatog?
o baka nais mo nang parisan ang hipong tulog?

di ka dapat maging walang pakialam o nyutral
pagkat magpahayag ay di naman gawang kriminal
dapat lang tuligsain ang mga pinunong hangal
at tayo'y magsikilos upang hustisya'y umiral

- gregbituinjr.

Ako'y aktibista, di Adonis ng iyong panagimpan

nais mo bang patayin ang apoy sa aking puso?
gusto mo bang paslangin ang ningas sa aking dugo?
ibig mo bang maging tuod ako't nakatalungko?
nais mo bang agiw lang ang laman ng aking bungo?

sige, ako'y iyong pigilan sa pakikibaka
sige, gawin mo akong robot na walang pandama
sige, pilayan ako sa pagiging aktibista
sige, gawin mo ang gusto't nang ako'y mawala na

nais mong ang aking buong pagkatao'y baguhin
at sa nais mong imahe'y doon ako hubugin
nais mong buong ako'y mabago't diwa kong angkin
di pala ako't ibang tao ang iyong naisin

ako'y ako, aktibista, mandirigmang Spartan
nasa aking puso't diwa'y baguhin ang lipunan
manggagawa't maralita'y kasangga't kasamahan
iyan ako, di Adonis ng iyong panagimpan

- gregbituinjr.

Esensya ng buhay ay wala sa pagpapayaman

esensya ng buhay ay wala sa pagpapayaman
kundi nasa pakikibaka't masa'y paglingkuran
di ba't nakasulat sa Kartilya ng Katipunan
"ang buhay na di ginugol sa banal na dahilan
ay kahoy na walang lilim o damong makamandag"

di baleng ako'y naghihirap sa pakikibaka
upang kapwa ko dukha'y lumaya sa pagdurusa
ako'y kikilos pa upang baguhin ang sistema
upang maisaayos ang kalikasan at klima
maging bahagi sa paglutas ng mga problema

tangan ang prinsipyo ng aktibistang mandirigma
pagkakaisahin bilang uri ang manggagawa
oorganisahin bilang hukbong mapagpalaya
marami kaming aktibistang ganyan ang adhika

- gregbituinjr.

Kwento: Minsan, sa isang demolisyon

MINSAN, SA ISANG DEMOLISYON

Maikling kwento ni Greg Bituin Jr.

Nakatunganga siya sa kawalan. Dumating siyang giba na ang kanilang tahanan. Wala nang tirahan ang kanyang pamilya. Ang kanyang bunso'y iyak ng iyak dahil marahil sa lamig ng gabi. Ang langit na ang kanilang kisame.

Kanina, nasa trabaho siya. Nakatutok maghapon sa makina. Walang obertaym kaya maagang nakalabas. Subalit nagyaya pa ang isang kasamahan. Tigalawang bote ng beer muna bago umuwi.

Pagdating sa inuuwian, nag-iiyakan, nagsisigawan, malalakas na boses ang kanyang nadatnan. Habang ang iba'y muli namang itinatayo ang kanilang nagibang barungbarong. Nagbabakasakaling maibalik ang buhay na nawala sa buong maghapon.

Inilagay niya sa pinggan ang binili niyang pansit upang pagsaluhan nilang mag-anak. Habang kanyang iniisip, anong kinabukasan mayroon ang kanyang mga anak sa lugar na iyon? Kailangan na ba nilang lumipat at ialis ang kanyang pamilya roon? Magiging makasarili siya kung iyon ang gagawin. Iiwan ang iba sa laban habang siya'y tatakbo sa kinakaharap na suliranin upang pamilya'y iligtas.

Ah, naisip niya. Dapat pag-usapan ng buong komunidad ang kanilang kalagayan at anong mga hakbang ang dapat nilang gawin. Hindi dapat magkawatak-watak para isa-isang iligtas ang kani-kanilang pamilya. Dapat ngang mag-usap na sila't magkaisa kung may relokasyon bang nakalaan? Kung paano ang gagawin kung gigibain silang muli? o magkaisang magmartsa ang buong komunidad sa tanggapan ng punong alkalde upang malutas ang kanilang problema sa paninirahan.

Tama. Ito ang kanyang gagawin. Sasabihan niya ang mga kapitbahay niyang magbuo na ng samahan ng nagkakaisang magkakapitbahay sa lugar na iyon. Dapat nilang pagkaisahin ang buong komunidad upang ipagtanggol ang kanilang karapatan sa paninirahan at para sa kinabukasan ng kanilang mga anak. Bukas na bukas din.

* Nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Hunyo 16-30, 2019, p. 14

Kung ako'y maging pangulo

KUNG AKO'Y MAGING PANGULO

kung ako'y maging pangulo, bansa'y aayusin ko
na bawat karapatan ng tao'y nirerespeto
na di na pangunahin ang pag-aaring pribado
na makikinabang ang lahat sa serbisyo-publiko
na likasyaman ng bansa'y ibabahaging wasto

dalawampung bahagdan, laan para sa palayan
dalawampung bahagdan, laan para sa gulayan
at tatlumpung bahagdan ang para sa kagubatan
habang labinlimang bahagdan para sa tirahan
at labinlimang bahagdan para sa kalakalan

bansa'y aayusin nang wala nang mapang-aglahi
wala nang mayayamang may pribadong pag-aari
dudurugin ang mapagsamantala, hari't pari
igagalang ang mga babae't kanilang puri
pagkakaisahin ang manggagawa bilang uri

nawa kung maging pangulo'y maging katanggap-tanggap
na mula sa uring manggagawa yaong lilingap
sa bansa, at bayang ito'y pauunlaring ganap
bakasakali mang ito'y matupad na pangarap
kapwa maralita'y mahahango na rin sa hirap

- gregbituinjr.

Sanay na akong kalahati ang inuupuan

SANAY NA AKONG KALAHATI ANG INUUPUAN

sanay na akong kalahati ang inuupuan
lalo doon sa pampasaherong dyip na siyaman
dapat paupuin ang matanda lalo't siksikan
pati na bata't magandang dalaga sa sasakyan

sa kalahati mang pag-upo sa dyip na'y nasanay
kahit minsang sa tagal ng pag-upo'y nangangalay
iyon ay dahil sa wasto lang maging mapagbigay
at ito'y maituturing ding bayanihang tunay

nakikipagsiksikan kahit kalahating upo
upang sa bahay ipahinga ang katawang hapo
ilan nama'y sasabit, sa estribo'y nakatungo
sumisiksik makarating lang kung saan patungo

minsan kailangan ding makipagsiksikan sa dyip
upang makauwi na't habulin ang panaginip
at bakasakaling doon kanyang sinta'y masagip
mula sa sasakyang muntik-muntikang makahagip

- gregbituinjr.

Papel sa lipunan

nais kong hanapin ang aking papel sa lipunan
ayokong umupo't tumunganga lang sa kawalan
nais kong harapin ang anumang isyu ng bayan
at kumilos ng buong puso't may paninindigan

ako man ay isang abang aktibista sa lungsod
kumikilos pagkat ayokong laging nakatanghod
bilang pamilyadong manggagawa'y kayod ng kayod
upang negosyante'y kumita, nagpapakapagod
habang di tumbas sa lakas-paggawa yaong sahod

ayokong pulos pahinga't lagi lang sa bahay
sa nangyayari sa bayan, di ako mapalagay
tutunganga na lang ba ako't pulos pagninilay
na balewalang kumilos pagkat baka madamay

ako'y isang tibak na sa bayan ay may tungkuling:
dapat gampanan upang makamit ang simulain
dapat ipagwagi ang prinsipyo't pangarap natin
dapat ipagtagumpay ang niyakap na layunin
dapat itayo ang lipunang ating adhikain

- gregbituinjr.

Punglo

PUNGLO

nakatitig ako sa bituin sa kalawakan
nagniningning hanggang binaybay ko ang karanasan
nakita kong nananalamin ang dagat sa buwan
habang nahihimbing pa ang araw sa kalangitan

naghahanda ang pulu-pulutong na mandirigma
at pupula ang tubig sa dagat, ilog at lawa
tila baga may malaking digmaang nagbabadya
habang nagsusumbatan yaong malalaking bansa

saan patungo ang bayang may iba't ibang uri
naglalabanan dahil sa pribadong pag-aari
nagpataasan ng ere ang mga hari't pari
at sa paglalaro nila, bayan na'y namumuhi

mabubuti ba'y pipi lang hanggang sila'y maglaho?
trapo't hunyango'y magpapalitan lang ba ng baho?
sa kahirapan ba mga dukha pa'y mahahango?
o kadenang ginto'y dapat nang lagutin ng punglo?

- gregbituinjr.