Huwebes, Enero 15, 2026

Tambak-tambak

TAMBAK-TAMBAK

tambak-tambak ang isyu't problema ng bayan
na isa sa matinding sanhi'y kurakutan
ng buwaya't buwitre sa pamahalaan
imbes bayan, sarili ang pinagsilbihan

dilis ang nakulong, walang malaking isdâ
kayâ gálit ng masa'y di basta huhupà
sana'y maparusahan ang mga kuhilà
at pangarap na hustisya'y kamtin ng madlâ

tambak din ang pobreng di sapat ang pambili
delata, bigas, palay, gulay, isdâ, karne
presyo ng krudo, gasolina't pamasahe
serbisyo'y ninenegosyo, tubig, kuryente 

tambak ang lupà, walang matirhan ang dukhâ
tambak ang mga kontraktwal na manggagawà
inaagaw pa ang teritoryo ng bansâ
sistemang bulok nga'y sadyang kasumpâ-sumpâ

buwaya't buwitre nga, masa'y nilalamon
sa ganyang tambak na problema'y anong tugon?
ano ang iyong pananaw, anong solusyon?
sistemang bulok palitan, magrebolusyon?

- gregoriovbituinjr.
01.15.2026

Ang kaibhan

ANG KAIBHAN

mas nabibigyang pansin ang mga makatang gurô
kaysa makatang pultaym na nasa kilusang masa
naisasaaklat ang akdâ ng tagapagturò
kayhirap isaaklat ang akdâ ng aktibista

may university press para sa makatang gurô
solo diskarte naman ang makatang raliyista
may gawad na sertipiko pa ang tagapagturò
at walang ni ano ang makatang nangangalsada

nirerebyu ang mga libro ng makatang gurô
ng mga sikat na manunulat sa akademya
nasa mga bookstore ang aklat ng tagapagturò
dahil sa maraming rebyu ay sumisikat sila

sa makatang tibak, pawisang may bahid ng dugô
na produkto ng pinagdaanang pakikibaka
laban sa kurakot, trapo, dinastiya, hunyangò
nagmumulat nang mabago ang bulok na sistema

ganyan ang karanasan ko bilang makatang tibak
naghihirap man ngunit di nanghihingi ng limos
isyu't laban ng masa'y nilalarawan ng tapat
prinsipyo'y sinasabuhay, pultaym na kumikilos

kung sakaling sa rali ako'y makasalubong mo
o nasa isang forum o naglalakad mag-isa
suportahan mo naman at bilhin ang aking libro
nang may pambiling bigas ang pultaym na aktibista

- gregoriovbituinjr.
01.15.2026

Miyerkules, Enero 14, 2026

Ang napanalunan kong limang kilong bigas

 

ANG NAPANALUNAN KONG LIMANG KILONG BIGAS

bago mag-Pasko ay may piging akong dinaluhan
sa samahan, may talumpati, kantahan, sayawan
sa palabunutan ay nabunot ang aking ngalan
at limang kilong bigas ang aking napanalunan

halos tatlong linggo rin bago ko iyon naubos
palibhasa'y biyudo na, nag-iisa, hikahos
ngayong gabi, nagpapasalamat ako ng taos
sa nag-ambag niyon upang makakain nang lubos

sa manggagawa ng Anchor's Away Transport, salamat
napanalunan ko'y pinahahalagahang sukat
bilang makata't lider-dalita'y nadadalumat
na sana'y maayos din ang kalagayan ng lahat

uring manggagawa ang lumikha ng ekonomya
at nagpapakain sa mundo'y mga magsasaka
hatid ng nasa transport bawat produkto sa masa
sa akin, pinanalo'y pang-agdong buhay talaga

magpatuloy pa kayo sa mabuting adhikain
at magpapatuloy ako sa mabuting mithiin
magpatuloy tayo sa nagkakaisang layunin
muli, salamat sa bigas na nang maluto'y kanin

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* maraming salamat sa Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ), mabuhay kayo!

Ang tatlo kong aklat ng U.G.

ANG TATLO KONG AKLAT NG U.G.
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dapat sana'y apat na ang aklat ko hinggil sa underground, subalit hindi ko na makita ang kopya ko ng Notes from the Underground ng Rusong manunulat na si Fyodor Dostoevesky. Ang mayroon ako ngayon ay ang tatlong aklat hinggil sa mga rebolusyonaryong Pilipino.

Ang dalawa'y nakadaupang palad ko ng personal noong sila'y nabubuhay pa, at ang isa'y di ko nakilala subalit kapwa ko taga-Sampaloc, Maynila. Si Ka Popoy Lagman (Marso 17, 1953 - Pebrero 6, 2001) ay naging pangulo ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Si Dr. Francisco "Ka Dodong" Nemenzo (Pebrero 9, 1935 - Disyembre 19, 2024) naman ay pangulo ng Laban ng Masa (LnM), at dating pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas (UP). Habang si Edgar Jopson (Setyembre 1, 1948 - Setyembre 21, 1982) ay isang dating lider-estudyante noong panahon ng Batas Militar. Noong bata pa ako'y bumibili kami ng tatay ko sa kanilang grocery, ang Jopson Supermarket sa Bustillos, matapos naming magsimba sa Loreto Church.

Kaya malaking karangalan na magkaroon ng kanilang mga aklat, o aklat tungkol sa kanila.

Ang una'y ang Ka Popoy: Notes from the Underground, Collected Writings of a Working Class Hero. Nabili ko ito sa opisina ng Partido Manggagawa (PM) noong Agosto 11, 2006 sa halagang P300. May sukat itong 5.5" x 8.5" at umaabot ng tatlong daang pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Naglalaman ito ng walong kabanata, kabilang ang tinatawag na counter thesis.

Ang ikalawa'y ang Notes from the Philippine Underground ni Ka Dodong Nemenzo. Nabili ko ito sa Philippine Book Festival sa SM Megamall noong Marso 14, 2025 sa halagang P550. Inilathala ito ng UP Press. May sukat itong 6" x 9", at naglalaman ng 368 pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Ang naritong labintatlong kabanata ay hinati sa tatlong bahagi: I. Histories; II. Political Conjunctures; at III. Perspectives.

Ang ikatlo'y ang U.G. The Underground Tale, The Life and Struggle of Edgar Jopson, Third Edition, na sinulat ni Benjamin Pimentel. Nilathala ng Anvil Publishing, nabili ko ito sa National Book Store sa Malabon City Square nito lang Enero 8, 2026 sa halagang P395. May sukat itong 5" x 8" at naglalaman ng 256 pahina, kabilang ang naka-Roman numeral na 28 pahina. Binubuo ito ng siyam na kabanata. May mga dagdag na sulatin din ang dalawang anak ni Edjop na sina Joyette at Teresa Lorena, akda ng asawa niyang si Joy, sulatin ng direktor ng pelikulang Edjop na si Katski Flores, sanaysay ng aktor na si Elijah Canlas na gumanap na Edjop, sanaysay ni Kakie Pangilinan na gumanap na Joy, sulatin ni Oscar Franklin Tan, at sulatin ni Pete Lacaba. Sa dulo ng aklat ay mga litrato mula sa Edjop: The Movie.

Tatlong mahahalagang aklat, para sa akin, na dagdag sa munti kong aklatan.

01.14.2026

Ang matulain

ANG MATULAIN

tahimik na lang akong namumuhay
sa malawak na dagat ng kawalan
habang patuloy pa ring nagninilay
sa maunos na langit ng karimlan

panatag ang loob na binabaka
ang mga tampalasan, lilo, sukab
lalo na't kurakot at palamara
habang yaring dibdib ay nag-aalab

tahimik lamang sa sulok ng lunggâ
inaalagatâ bawat mithiin
tinitiis bawat sugat at luhâ
inuukit sa tulâ ang panimdim

sa makatâ, tula'y sagradong sining
pagkat tulâ ang aking pagkatao
bagamat wala man sa toreng garing
tula'y aking tulay sa bansa't mundo

kayâ naririto't nagpapatúloy
sa sagradong sining na binabanggit
mga tula'y dahong di naluluoy
sa paglalakbay ay lagi kong bitbit

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* sa Tanay, Rizal ang civil wedding namin ng namayapa kong misis noong 2018

Martes, Enero 13, 2026

Pang-apatnapu't siyam na sa mundo si Alex Eala!

PANG-49 NA SA MUNDO SI ALEX EALA!

kaytaas na ng ranggo ni Alex Eala
siya sa mundo'y pang-apatnapu't siyam na
dapat ipagbunyi ang kanyang pinakita
sa mundo ng tennis, inspirasyon talaga

ang pangalang Alex Eala ay lumitaw
ng kaybilis, animo'y isang bulalakaw
nagniningning siyang bituin pag natanaw
ang bawat hampas ng raketa'y kampyong galaw

magpatuloy ka lang sa larangang niyakap
magtatagumpay ka sa iyong pagsisikap
magpatuloy ka't matutupad ang pangarap
at magiging number one ka sa hinaharap

maraming salamat, Alex, sa tagumpay mo
itinaas mo ang bandilang Pilipino
kaya kami'y nagpupugay ng taas-noo
sana ang tulad mo'y dumami pang totoo

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga litrato mula sa Sports page ng pahayagang Abante, Bulgar, Pang-Masa at Pilipino Star Ngayon, Enero 13, 2026

Sampanaw, Talupad, Balanghay, Pulutong, Tilap

SAMPANAW, TALUPAD, BALANGHAY, PULUTONG, TILAP

sa Diksiyonaryong Adarna''y may natanaw
agad kong nabasa ang salitang SAMPANAW
ang akala ko'y mula sa ISANG PANANAW
o kaya merong taong MAG-ISANG PUMANAW

ngunit hindi, ito'y salin ng rehimyento
na merong dalawa o higit pang TALUPAD
o batalyon, na may dalawa o higit pang
BALANGHAY o kompanya, binubuo naman

ng dalawa o higit pang PULUTONG, platoon
habang pulutong ay dalawa o higit pang 
TILAP o iskwad, na ito'y binubuo ng pito
o higit pang kawal, wikang kasundaluhan

limang salitang dagdag aralin sa wikà
na magagamit sa maikling kwento't tulâ;
sa masasaliksik ko pang ating salitâ
ay maganda ngang maibahagi sa madlâ

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga salitâ mulâ sa Diksiyonaryong Adarna

Bulugan at butakal

BULUGAN AT BUTAKAL

Labingwalo Pababa, ang tanong:
Barakong baboy, sagot ko dapat
Bulugan, subalit ang lumabas
Butakal, mayroon palang ganyan

salitang bulugan at butakal
ay kapwa mga barakong hayop
ngunit bulugan ay di lang baboy
sa barakong kabayo'y tawag din

lalawiganin, wikà ng bayan
pinag-isip ng palaisipan
may bagong salitang natutunan
na magagamit sa panulaan

salamat sa pagsagot ng krosword
mula sa nabiling pahayagan
libangan na, may natutunan pa
sa diwa'y ehersisyong talaga

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10, 2026, p.7

Greenland, bantang isunod sa Venezuela

GREENLAND, BANTANG ISUNOD SA VENEZUELA

ayon sa U.S., isusunod na ang Greenland
matapos nitong lusubin ang Venezuela
isa na namang pinakukulong digmaan
nang dahil sa Monroe Doctrine ng Amerika

ayon sa mga Kanô mismo, labag ito
sa Saligang Batas nila o Konstitusyon
wala itong basbas ng kanilang Kongreso
tilà si Trump sa pananakop na'y nagumon

mga Greenlander mismo'y ayaw magpasakop
sa U.S., sila'y mananatiling Greenlander
ngunit ang U S. ay may bantang makahayop
lalo't sila'y pakialamero't intruder

malayò man tayo sa kanila, dapat lang
iprotesta ang ganyang pahayag, balakin
dapat tutulan ang bantâ nilang digmaan
panibagong giyera'y ating tuligsain

dapat igalang ang sariling pagpapasya
ng mga bansa't katutubong mamamayan
dapat umiral ang panlipunang hustisya
para sa lahat, kahit bansa'y mahirap man

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga ulat ng Enero 13, 2026, mulâ sa mga pahayagang Abante, p.3 at Bulgar, p.5

Ku Kura Kurakot, Ba Balak, Balakyot

KU KURA KURAKOT, BA BALAK BALAKYOT
(UTAL - ULAT - TULÂ)

ka kala kalaban / nitong ating bayan
dinastiya't trapong / ka kawa kawatan
lalo ang ku kura / ku kura kurakot
pagkat mga balak / ba balak balakyot

upa upakan na / ang nanda nandambong
sa kaban ng bayan, / u ulo'y gugulong
paru parusahan / at iku ikulong
itong TONGresista / at sina SenaTONG

kon kontra kontrakTONG  / ipi ipiit din
pa paro parunggit / iparinig man din
silang ang dukha kung / la lait laitin
tilà mga haring / sa sala salarin

li lipol lipulin / na iyang buk buktot
na sistema'y bina / binalu baluktot
wakasan ang balak / ba balak balakyot
nang matigil iyang / ku kura kurakot

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

Lunes, Enero 12, 2026

Kayâ tayo may tuldik

KAYÂ TAYO MAY TULDIK

siya ay galít
siya'y may gálit

baság na ang bote
may bâsag ang bote

siya ay titíg na titíg
kaytindi ng kanyang títig

maligayang báti
buti't sila na'y batí

dito'y ating mawawatas
magkakaiba ng bigkas

kayâ dapat makata'y batid
paano maglagay ng tuldik

sa ginamit na salitâ
upang mabigkas ng tamà

ganyan kahalaga ang tuldik
sa taas ng letrang patinig

kayâ dapat nating malaman
kung paano ilagay iyan

kung paano mo sinasabi
mabilis, mabagal, mabini

- gregoriovbituinjr.
01.12.2026

* litrato mula sa Diksiyonaryong Adarna, p. 952

Kurakot ba'y buwaya o pating?

KURAKOT BA'Y BUWAYA O PATING?

walâ pa raw malaking isdang nakukulong
walang pating, walang buwaya o balyena
itinuring na buwaya ang mandarambong
subalit malaking isdâ ang hanap nila

ang malaking isdâ ba'y balyena o pating?
sila yaong malalaking dapat mahuli?
gayong kurakot ay buwaya kung ituring
buwayang kurakot, sinisigaw sa rali

marahil, mga kurakot din ay buwitre
nanginginain ng dugo't pawis ng dukhâ
silang kaban ng bayan ang sinasalbahe
ay di sinasalba kundi tinutuligsâ 

kung hinahanap talaga'y malaking isdâ
pagkat siyang ulo o utak ng kurakot
baka ang hanap ay buwayang dambuhalà?
di lang basta balyena o pating ang sangkot

- gregoriovbituinjr.
01.12.2026

* litrato mula sa Editoryal ng pahayagang Pang-Masa, Enero 10, 2026, p.3

Patawa kung bumanat

PATAWA KUNG BUMANAT

dinadaan lang sa patawa
ngunit matindi ang patamà
nang sinakop ang Venezuela
U.S. ba'y anong mapapalâ?

yaong Venezuela may langis
ang Pinas may flood control projects
Pinas sasakupin? ay, mintis!
talo na pag ito ang prospect

talaga kang pinapag-isip
ng komiks sa diyaryong Bulgar
kunwa'y dyok ngunit pag nalirip
may nasapul si Mambubulgar

simple lang kung siya'y bumanat
sa mga isyung pulitikal
tilà balitang nagmumulat
lokal man o internasyunal

- gregoriovbituinjr.
01.12.2026

* komiks mulâ sa pahayagang Bulgar, Enero 10, 2026, p.5

Linggo, Enero 11, 2026

Panalo ka pa rin, Alex Eala!

PANALO KA PA RIN, ALEX EALA!

natalo ka man, panalo ka pa rin
sa pusò ng madla't bayang magiliw
sa ulat, dalawang kembot na lang daw
at ikaw na'y magiging kampyong tunay

natalo man, kami'y sumusuporta
pa rin sa iyo, O, Alex Eala!
inspirasyon sa mga Pilipino
di tulad ng kurakot sa gobyerno

mga kurakot ay nagpapababà
ng moral dahil kawatan, kuhilà
di tulad mong nagbibigay ng dangal
sa bansa't mayroong mabuting asal

sa iyo, taasnoong pagpupugay!
pagkat sa bayan, bayani kang tunay!

- gregoriovbituinjr.
01.11.2026

* ulat mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10 at 11, 2026, p.8

Hustisya kay Renee Nicole Good, raliyista!

HUSTISYA KAY RENEE NICOLE GOOD, RALIYISTA!

bakit ba pinaslang ang isang raliyista
kung trapiko lang ang sanhi kaya sinita
dapat malaliman itong maimbestiga
tinangkang tumakas sa rali? binaril na?!

kawawa ang biktimang si Renee Nicole Good
kaya nasa rali sa masa'y naglilingkod
bakit immigration agents ay napasugod?
anong klaseng batas ang kanilang sinunod?

sa Minneanapolis pa nangyari iyon
isyung migrante ba kaya nagrali roon?
may naulilang anak ang biktimang iyon
kaya dapat may masusing imbestigasyon

bakit ang raliyista'y binaril sa rali?
dapat talagang i-protesta ang nangyari
may katarungan sanang makamit si Renee
Nicole Good, at parusahan ang sumalbahe

- gregoriovbituinjr.
01.11.2026

* tula batay sa ulat ng pahayagang Abante, Enero 10, 2026, p.3

Kaymahal na ng okra

KAYMAHAL NA NG OKRA

ilang panahon ding sampung piso
lamang ang okrang limang piraso
hanggang sa maging bente pesos na
nang nakaraang isang buwan pa

bente bawat tali sa palengke
buti't sa bangketa, merong kinse
kagaya nitong tangan ko ngayon
kinse lang nang bilhin ko kahapon

mga presyo na'y nagtataasan
mga gulay na'y nagmamahalan
habang mga trapo, minumura
dahil kurakot sila't buwaya

buti pa'y magtanim sa bakuran
nitong okra't ating alagaan
balang araw ay may maaani
na maaari ring ipagbili

- gregoriovbituinjr.
01.11.2026

Pagpili ng salitâ

PAGPILI NG SALITÂ

hagilap ko ang mga katagâ
ng papuri at panunuligsâ
mga salitang mapagparayà
saya, libog, siglâ, sumpâ, luhà

bawat katagâ ay pinipili
batay sa linamnam, sugat, hapdi
ang mga salita'y piling-pili
upang ilapat sa akda't mithi

bakasakaling magkapitbisig
ang mga api, obrero't kabig
bakasakaling kaibig-ibig
ang katha't sa masa'y maging tinig

ano ang talinghaga't sagisag?
kalooban ba'y napapanatag?
sa bayan ba'y may naiaambag?
makatâ ba'y gaano katatag?

- gregoriovbituinjr.
01.11.2026

Sa ikapitong death monthsary ni misis

PAGSINTA

O, iniibig kita
subalit nawalâ ka
ikapitong buwan na
ng pagluhà ko't dusa

tanaga-baybayin
gbj/01.11.2026    

Sabado, Enero 10, 2026

Pagmamalabis ng U.S.

PAGMAMALABIS NG U.S.
(tulang binigkas na makata sa rali)

tunay na naging mapagmalabis
upang makopo nila ang langis
ng Venezuela, sadyang kaybangis
iyan ang imperyalistang U.S.

bagong timpla, bulok na sistema
ganyan pag bansang imperyalista
bagong pananakop nga talaga
ng Amerika sa Venezuela

binabalik sa dating panahon
ng pananakop ng mga buhong
batay sa doktrinang Monroe noon
na ibinabalik ni Trump ngayon

doktinang ang buong Amerika
pati na ang Latin America
ay kanila, inaari nila
pati na bansang may soberanya

huwag nating hayaang ganito
baka mangyari sa atin ito
tama lang na magprotesta tayo
pagkat ganid ang imperyalismo

- gregoriovbituinjr.
01.10.2026

* mga litrato kuha sa pagkilos sa QC, 01.10.2026

Payak na hapunan

PAYAK NA HAPUNAN

muli, payak ang hapunan
sibuyas, kamatis, bawang,
okra at tuyong hawot man
basta malamnan ang tiyan

habang nagninilay pa rin
sa harap man ng pagkain
tila may binubutinting
sa diwa't paksa'y pasaring

upang tayo na'y mauntog
laban sa buwitreng lamog
buwayang di nabubusog
pating na lulubog-lubog

isip ay kung anu-ano
kayraming tanong at isyu
mga kurakot na loko
ba'y paano malulumpo?

- gregoriovbituinjr.
01.10.2026

Tambak-tambak

TAMBAK-TAMBAK tambak-tambak ang isyu't problema ng bayan na isa sa matinding sanhi'y kurakutan ng buwaya't buwitre sa pamahalaan...