Mga isla ng Pinas, sinasakop ng Intsik?

MGA ISLA NG PINAS, SINASAKOP NG INTSIK?

mga isla ng Pilipinas ay sinasakop daw

ng mga Tsino, bansang dragon laban sa kalabaw

tila ba sa likod ay tinarahan ng balaraw

ang bayan nang sinaklot ng dambuhalang halimaw

kahit di makabayan, alam na ganito'y mali

na para sa Tsina, kanila itong pag-aari

inaangkin din ng Pilipinas, di ko mawari

kung ganitong mga akto'y pananakop ang sanhi

may nagsabi pa, tayo'y David at sila'y Goliath

anong laban daw natin kung sila na ang katapat

sa mga bakuna'y dapat daw tayong pasalamat

sa Tsina't huwag na raw umangal, isa pang banat

madadaan ba sa usapang pangkapayapaan

ang nakikita nating pananakop ng dayuhan

dapat pa ring maghanda sakaling magkadigmaan

upang tuluyang mapalayas ang bansang haragan

kanila raw kasi ang dagat kaya South China Sea

aba, huwag kasi itong tawaging South China Sea

sa atin namang bansa'y hindi na West Philippine Sea

mas maganda pang tawagin itong Southeast Asian Sea

dapat walang mag-aangkin ditong isa mang bansa

kundi pakinabangan ng mga kalapit-bansa

kolektibong paunlarin ang dapat na adhika

upang lahat ng naroroon ay maging payapa

- gregoriovbituinjr.

Mga lumang pampleto sa baul

MGA LUMANG PAMPLETO SA BAUL

iba't ibang isyu ng paggawa

ang nariritong nalalathala

nakita sa baul, lumang-luma

at naaalikabukan pa nga

pawang natatagong dokumento

hinggil sa mahahalagang isyu

na talagang kung babasahin mo

sadyang mapupukaw kang totoo

bakit A.J. ay dapat tanggalin

minimum na sweldo'y pataasin

anong mga karapatan natin

kalusugan sa trabaho'y kamtin

"Tao'y Di Kalakal!" sabi roon

paglaban sa trafficking ang layon

may pang-obrerong organisasyon

may hinggil naman sa transportasyon

mga pampletong mahahalaga

na dapat ibahagi sa masa

bakasakaling matuto sila

na labanan ang kapitalita

pagkat sistemang kapitalismo

ay mapagsamantalang totoo

sistemang bulok ng tuso't trapo

na dapat baguhin ng obrero

- gregoriovbituinjr.

Mga lumang pampleto sa baul

MGA LUMANG PAMPLETO SA BAUL

iba't ibang isyu ng paggawa

ang nariritong nalalathala

nakita sa baul, lumang-luma

at naaalikabukan pa nga

pawang natatagong dokumento

hinggil sa mahahalagang isyu

na talagang kung babasahin mo

sadyang mapupukaw kang totoo

bakit A.J. ay dapat tanggalin

minimum na sweldo'y pataasin

anong mga karapatan natin

kalusugan sa trabaho'y kamtin

"Tao'y Di Kalakal!" sabi roon

paglaban sa trafficking ang layon

may pang-obrerong organisasyon

may hinggil naman sa transportasyon

mga pampletong mahahalaga

na dapat ibahagi sa masa

bakasakaling matuto sila

na labanan ang kapitalita

pagkat sistemang kapitalismo

ay mapagsamantalang totoo

sistemang bulok ng tuso't trapo

na dapat baguhin ng obrero

- gregoriovbituinjr.

Ang makatang walang tigil

ANG MAKATANG WALANG TIGIL

basta sulat na lamang ng sulat, katha ng katha

walang tigil na sa papel laging nakatunganga

animo'y kayraming paksang nakaimbak sa diwa

lakad ng lakad, panhik manaog, gala ng gala

at sa napiling tungkulin ay nanatiling tapat

kahit tulog, naglalakbay pa rin ang diwang salat

upang mahanap ang paksang di pa alam ng lahat

wala pa ring pahinga, tila ba di mo maawat

himbing na tinatahi-tahi ng diwang malaya

ang samutsaring isyu't paksang pupukaw sa madla

madaling araw pa lamang ay gising na ang diwa

almusal na sa umaga ang pagkatha ng tula

bili ng aklat, basa, aral, nilay, pagsusuri

sa lipunan ng elitista't naghaharing uri

ang pagsasamantala sa masa'y di na mawari

kaya sa tula'y binibira ang makitang mali

paumanhin kung nakilalang ganyan na sa buhay

araw-gabi'y laksa ang mga paksang naninilay

kayraming talakay ng dati'y makata ng lumbay

na pangarap maitayo'y isang lipunang pantay

ngayon, isang makatang sa pagkatha'y walang tigil

na tanging kamatayan lamang ang makapipigil

para sa hustisyang panlipunan, laban sa taksil

para sa karapatan, kalaban ng maniniil

- gregoriovbituinjr.

Pag-iipon ng plastik upang gawing ekobrik

PAG-IIPON NG PLASTIK UPANG GAWING EKOBRIK

patuloy akong nag-iipon ng basurang plastik

di dahil ang mga binibili ko'y nakaplastik

hangga't maiiwasan, di magpapatumpik-tumpik

ngunit kayraming produktong sa plastik isiniksik

single-use plastic nga'y aking sinubukang iwasan

kaya may dalang ecobag pagpuntang pamilihan

mayroon ding bag na tela na isa ring lalagyan

ng bibilhin tulad ng gulay, tuyo't delata man

kaya hangga't kayang iwasan, iwasan ang plastik

subalit kung may plastik diyan, tayo na'y umimik

manita ng magalang, subalit di mabalasik

habang pinaplano rin ang paggawa ng ekobrik

ito'y gawaing pagbabakasakaling totoo

isiksik ang plastik sa maluluwag na espasyo

tulad ng boteng plastik kung wala nang laman ito

kung saan ginupit na plastik ay ipasok dito

isiksik ng todo rito't patigasing parang brick

huwag haluan ng anuman kundi purong plastik

maaaring gawing lamesa't silya ang ekobrik

pinagdikit na boteng plastik na talagang siksik

- gregoriovbituinjr.

Kaytinding bilang ng nako-COVID

KAYTINDING BILANG NG NAKO-COVID

nakabibigla ang bilang ng mga nako-COVID

habang nanonood ay dama ko ang pagkaumid

kayrami nang tinamaan ang ipinababatid

nagpapaalalang huwag lumabas sa paligid

at nariritong napapatunganga sa kawalan

subalit dapat pag-isipan anong kakulangan

upang ganitong pangyayari'y bigyang kalutasan

kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan

nakaliligalig ang datos ng nagkakasakit

di na maaaring magwalang bahala't pumikit

sa katanghaliang tapat man o gabing pusikit

dapat problema'y malutas, datos na'y sumisirit

dapat dalawang metro ang layo sa isa't isa

dapat lagi nang naka-face mask at naka-face shield ka

dapat may sanitizer o alkohol ka sa bulsa

sundin ang health protocol, alagaan ang masa

ngunit sapat ba iyan, sapat ba ang stay-at-home

kung ikaw at pamilya mo naman ay magugutom

lalo't kapitalista'y nagsasamantala ngayon

at mga manggagawa'y sa hirap ibinabaon

sa malaking bilang ng na-COVID, anong problema?

ang liderato o ang COVID na nananalasa?

tumitindi ang COVID, dumarami ang biktima

kung palpak nga ang namumuno'y papalitan na ba?

- gregoriovbituinjr.

Paglilinis ng bentilador

PAGLILINIS NG BENTILADOR

bentilador ay isang de-kuryenteng pampahangin

umiikot dahil sa elise o banoglawin

na sa katagalan na rin, nagiging marumihin

na kung di malinisan ay manggigitata ka rin

napakarami nang mga agiw sa bentilador

na nakapatong lamang sa ibabaw ng tokador

kaya akin nang nilinisan, pwera lang ang motor

unang tinanggal ang takip na animo'y andador

ang buong bentilador nga'y maingat kong binaklas

pinunasan ang katawan, ang elise'y kinalas

sinabunan, binanlawan, tubig ang pinanghugas

tinanggal ang agiw, basahang retaso'y pampunas

maiging linisin ng lingguhan, di kada buwan

ang dekuryenteng abanikong ang dulot ay alwan

tandaang elise't katawan lamang ang hugasan

di ang makina o motor, baka masira iyan

sa maruming bentilador, manlalagkit kang labis

lalo na't mabanas ang panahon, nakaiinis

abala sa gawain, tulo ng tulo ang pawis

ah, ginhawa'y dulot ng bentilador na malinis 

- gregoriovbituinjr.

Chili sauce at bagoong lang, ulam na

CHILI SAUCE AT BAGOONG LANG, ULAM NA

marami ang dumidiskarte upang di magutom

tulad ko, pinaghalo ang chili sauce at bagoong

di makalabas, di makabili kahit panggatong

na-lockdown man, nakakatula pa't di nabuburyong

anong tinding salot ang sa bansa'y naninibasib

di maapuhap ang liwanag sa malayong liblib

subalit maghanda pa rin sa anumang panganib

sa panahong itong dapat patibayin ang dibdib

para raw noong panahon ng Hapon, ng Kempei-tai

buti't may mga tanim, mamimitas lang ng gulay

kaysa mamatay sa gutom ay piliting mabuhay

lakasan ang loob, kumilos, tumula, magnilay

upang kasalukuyang sitwasyon ay maikwento

maitula, maisulat, ang sitwasyon ng mundo

manood din ng balita, makinig din ng radyo

bagamat di malaman paano maging kalmado

kahit chili sauce at bagoong lang, basta mabusog

habang mga balita sa puso'y nakadudurog

ano nang klaseng bukas ang ating maihahandog

tila pangarap na lang ang daigdig na malusog

- gregoriovbituinjr.

Mag-stay at home kung di magugutom ang pamilya

MAG-STAY AT HOME KUNG DI MAGUGUTOM ANG PAMILYA

mag-stay at home muna ang kanilang paalala

maririnig mong sa telebisyon pa'y kinakanta

mag-stay at home muna ang kanilang propaganda

akala mo'y kaydaling sundin ng dukhang pamilya

mag-stay at home ay payo sa maykaya sa buhay

at hindi sa mga dukhang lagi nang nagsisikhay

kung di kakayod, pamilya'y magugutom na tunay

mag-stay at home ay para lang sa may perang taglay

mag-stay at home muna kung may pagkain sa mesa

at kung di nagsasamantala ang kapitalista

na bantang tanggalin ang manggagawa sa pabrika

o kaya'y gawing kontraktwal ang trabahador nila

mag-stay at home dahil sa lockdown o kwarantina

mag-stay at home muna kung may sapat na ayuda

paano kung wala, aba'y kawawa ang pamilya

kaya dapat tugunan ang problema sa pandemya

sa mga magsasaka, halina't magpasalamat

nang dahil sa kanila'y may mga pagkaing sapat

tatlong beses bawat araw ay naririyang sukat

pag-asa ng masa, tunay na bayani ng lahat

ngayon, dama nating pandaigdigan ang problema

may mga kapalpakan man ay malutas din sana

mga gobyerno nawa'y magtulong para sa masa

walang maiiwan, sana lahat ay may ayuda

- gregoriovbituinjr.

Ilang babasahing pangkalikasan

ILANG BABASAHING PANGKALIKASAN

inipon ko ang ibinigay nilang babasahin

tungkol sa kalikasang dapat alagaan natin

sa mga tulad ko'y inspirasyon ito't aralin

kaya nais kong mag-ambag ng ganitong sulatin

bukod sa pagbabasa nitong mga nakasulat

ay isabuhay din natin ang anumang naungkat

at kung sang-ayon kayo sa nabasa't naurirat

halina't kumilos upang iba din ay mamulat

aralin anong dahilan ng nagbabagong klima

sa mga samahang pangkalikasa'y makiisa

kusang sumapi, kusang tumulong, kusang sumama

at itaguyod ang isang daigdig na maganda

pangarap na isang daigdig na walang polusyon

plantang coal at pagmimina'y isara na paglaon

bakit plastik at upos ay sa dagat tinatapon

bakit sa waste-to-energy ay di tayo sang-ayon

basahin ang Clean Air Act, ang Solid Waste Management Act, 

Toxic Substance, Hazardous and Nuclear Waste Control Act,

Anti-Littering, Pollution Control Law, Clear Water Act, 

bakit dapat nang tuluyang palitan ang Mining Act

inipon ko ang ibinigay nilang babasahin

tungkol sa kalikasang dapat alagaan natin

halina't ganitong sulatin ay ating namnamin

pagkat pawang may makabuluhang aral sa atin

- gregoriovbituinjr.

Tunggalian sa piketlayn

TUNGGALIAN SA PIKETLAYN

nakita ko lamang ang larawang iyon sa opis

anong ganda ng pagkakaguhit, napakakinis

tinanggalan ko ng alikabok hanggang luminis

larawan ng pag-alpas sa hirap at pagtitiis

may pamagat sa ilalim pag iyong tinitigan

nakasulat ng bolpen, "Tunggalian sa Piketlayn"

oo, pagkat iyon mismo ang inilalarawan

mga manggagawang kapitbisig na lumalaban

"Doloricon 87" nasusulat din doon

ibig sabihin, ipininta ni Neil Doloricon

aba'y higit nang tatlong dekada na pala iyon

na tunay na inspirasyon sa magpipinta ngayon

na tulad ko'y inspirasyon din ito sa pagkatha

na sama-samang nakikibaka ang manggagawa

na paabot sa atin ay mapagpalayang diwa

salamat sa larawan, sa laban ay maging handa

- gregoriovbituinjr.

Almusal ko'y pagkatha

ALMUSAL KO'Y PAGKATHA

pagkagising pa lang ay haharap na sa kwaderno

upang isulat agad ang anumang nasa ulo

upang di agad malimutan ang paksa sa kwento

kakathaing tula, sanaysay, mga kuro-kuro

bago mag-agahan, iyon na ang aking almusal

para bagang ang tula'y kape o kaya'y pandesal

habang natutulog, kung saan-saan namamasyal

ang diwa kaya pagkagising ay hihingal-hingal

kayrami kasing pinuntahan, mga nakausap

at nakikipagtalakayan habang nangangarap

madaling araw pa'y magigising, aandap-andap

ang ilawan, pupungas-pungas, mabuting maagap

kaya kwaderno'y ilalabas, magsusulat muli

ng mga danas at tahak, nagbabakasakali

malinaw pa sa diwa ang pakikipagtunggali

at ibaon sa kumunoy ang mga naghahari

- gregoriovbituinjr.

Patuloy ang paggawa ng ekobrik at yosibrik

PATULOY ANG PAGGAWA NG EKOBRIK AT YOSIBRIK

sa kabila ng lockdown ay patuloy ang paggawa

ng ekobrik at yosibrik kahit na walang-wala

makatulong sa kalikasan nga'y aking adhika

ito'y isa nang layuning nasa puso ko't diwa

nalulunod na sa upos ang ating karagatan

ikatlo sa pinakamarami'y upos na iyan

tambak na ang basurang tao ang may kagagawan

daigdig nating tahanan ay naging basurahan

kaya nagpasya akong huwag magpatumpik-tumpik

maggupit-gupit ng mga plastik at isisiksik

sa boteng plastik upang makagawa ng ekobrik

mga upos ng yosi naman para sa yosibrik

mga gawang sa kalikasan nakakatulong 

lalo na't nasa lockdown, panahong nakakaburyong

kung sakaling sa kolehiyo man ay nakatuntong

anong magagawa mo sa kalikasan, ang tanong

paano lulutasin ang basurang pulos upos

kabaliwan nga ba ang pageekobrik kong lubos

pagmasdan mo ang dalampasigan, kalunos-lunos

basura na'y naglulutangan, isda'y kinakapos 

mga ginagawang ito'y pagbabakasakali

na may magagawa pa upang basura'y mapawi

pagtataguyod din ng pagbabago ng ugali

upang ganda ng kalikasan ay mapanatili

- gregoriovbituinjr.

Pagtipa sa tiklado

PAGTIPA SA TIKLADO

naranasan ko noong tumipa sa makinilya

upang sa guro'y maipasa ang asignatura

nagtitipa pa rin kahit wala na sa eskwela

upang akdang nasa isip ay maitipa ko na

oo, naabutan ko pang magmakinilya noon, 

at gamit ko na sa pagtipa ay kompyuter ngayon

instrumento'y umuunlad paglipas ng panahon

mas nagiging kumplikado kaya aralin iyon

noon, upang dumami ang kopya ng dokumento

gagamit ng carbon paper at salitan pa ito

ngayon, may printer na't i-print kung ilan ang gusto mo

o kaya'y ipa-xerox mo na lang ang mga ito

kaysarap magtipa sa makinilya, anong sarap

dinig mo ang tak-tak-tak, sung, animo'y nasa ulap

sinulat ko sa papel ay tinipa ko nang ganap

lalo't mga tula ng kabataan ko't pangarap

hanggang ngayon, patuloy pa rin akong nagtitipa

ng aking mga karanasan, pagsusuri't haka,

ng misyon, pakikibaka't mapagpalayang diwa

habang buhay pa'y titipain bawat likhang akda

- gregoriovbituinjr.

Magtipid sa tubig

MAGTIPID SA TUBIG

magtipid sa tubig, ang bilin sa akin ng guro

ngunit di ibig sabihin, huwag ka nang maligo

kundi imbes na shower, ang gamitin mo ay tabo

magtipid sa tubig, di tipirin, ito ang payo

at kung magsesepilyo naman, gumamit ng baso

ngunit huwag hayaang tulo ng tulo ang gripo

tanggalin mo muna ang tirang pagkain sa plato

baka kasi ito pa'y makabara sa lababo

pambuhos sa inidoro'y imbak na tubig ulan

planuhin ang gagawin, maglaba lang ng minsanan

huwag isa-isa ang paghugas sa kinainan

tipunin muna't isa lang ang maghuhugas niyan

pag tag-ulan na, dapat may dram o timbang panahod

na sasalo ng tubig-ulan galing sa alulod

pambuhos sa kasilyas, tubig itong nakabukod

pandilig din sa halaman at gulay sa bakod

ituro rin sa mga batang magtipid sa tubig

na mahal ang presyo nito, sa dibdib ay ligalig

paggamit ay planuhing maigi, magkapitbisig

ang mag-aaksaya nito'y dapat lamang mausig

- gregoriovbituinjr.

Kwadernong pangkalikasan 4

KWADERNONG PANGKALIKASAN 4

tubig ay huwag aksayahin

ang luntiang gubat ay damhin

lunting syudad ay pangarapin

mithing lunti sa mundo natin

salamat sa kwadernong lunti

sa panawagan nito't mithi

kalikasa'y mapanatili

na isang pagbakasakali

na marinig ng mamamayan

ang ating Inang Kalikasan

na puno ng dusa't sugatan

at dapat nating malunasan

tambak na ang basurang plastik

kaya ako'y nageekobrik

dagdag pa ang pagyoyosibrik

na tungkuling nakasasabik

ayusin ang basurang kalat

linisin sa layak ang dagat

nagkakalát sana'y malambat

habang di pa huli ang lahat

walang aayos ng ganito

kundi tayo ring mga tao

dapat nang ayusin ang mundo

at sistema'y dapat mabago

- gregoriovbituinjr.

Kwadernong pangkalikasan 3

KWADERNONG PANGKALIKASAN 3

magaling ang lumikha ng mga kwadernong iyon

mulat sila sa problema ng kalikasan ngayon

anong nangyari nang manalasa ang baha noon

anong epekto sa bayan, saan na paroroon

tatak-pangkalikasan sa kwaderno'y mapagmulat

ekolohiya'y suriin, kumilos tayong lahat

kalikasa'y alagaan, tayo'y hinihikayat

baguhin ang sistema sa mundo ang kanyang banat

tatak-pangkalikasan sa kwaderno'y mapang-usig

humihiyaw ang kalikasan, di natin marinig

kapitalismo'y mapanira, dulot ay ligalig

pagmimina, pagtrotroso, limpak na tubo'y kabig

dinggin ang tinig ng kalikasan, ang kanyang hiyaw

islogan sa kwaderno'y tila sa dibdib balaraw

mga nakasulat doon ay pawang alingawngaw

ng Inang Kalikasang ngayon ay pumapalahaw

maraming salamat, may mga ganitong kwaderno

na nagpapaalala sa mag-aaral, sa tao

na alagaan ang kalikasan, ang buong mundo

panawagang ito'y isabuhay nating totoo

- gregoriovbituinjr.

Kwadernong pangkalikasan 2

KWADERNONG PANGKALIKASAN 2

kalikasan ay alagaan natin

ito'y isang mahalagang tungkulin

na kung sa mundong ito'y dadanasin

ang kalamidad ay mabawasan din

tatak-pangkalikasan sa kwaderno

ay tagapagpaalala sa tao

na huwag magpapabaya sa mundo

kung di man, maging handa sa delubyo

kayrami nang nakaranas ng Ondoy,

ng Yolanda, na unos ang nagtaboy

sa atin sa tahanan, ay, kaluoy

dati'y may bahay ay naging palaboy

nagbabago't nagbabaga ang klima

sa pagharap dito'y handa ka na ba?

polusyon sa kalusugan ng masa

tubig na kaymahal, naaaksaya

paalala sa kwaderno'y kaygaling

na sa masa'y talagang nanggigising

islogan sa kwaderno'y ating dinggin

kalikasan ay alagaan natin

- gregoriovbituinjr.

Kwadernong pangkalikasan 1

KWADERNONG PANGKALIKASAN 1

mga kwadernong iyon ay binili ko kaagad 

sapagkat kalikasan yaong sa akin bumungad

bumunot sa bulsa, sana'y di kulang ang pambayad

pinili ko'y mga pangkalikasang sadyang hangad

bumili muna ng lima dahil kulang ang pera

sana'y di agad maubos, sana'y makabili pa

bukas pa mababalikan ang kwadernong kayganda

kinabukasan nga bumalik, binili'y anim pa

ang balak ko rito'y pangregalo sa inaanak

upang habang maaga'y mamulat sa tinatahak

alagaan ang kalikasan, bundok, ilog, lambak

upang malunasan ang sugat nitong nagnanaknak

oo, dahil sa tao, may sugat ang kalikasan

dahil paligid natin ay ating dinudumihan

dahil daigdig natin ay ginawang basurahan

dahil plastik ay naglipana na kung saan-saan

mga kwaderno'y nagtataguyod at nagmumulat

upang kalikasan ay alagaan nating sukat

upang di malunod sa mga basura sa dagat

sa lumikha ng kwaderno'y marami pong salamat

- gregoriovbituinjr.

Pusang itim

PUSANG ITIM

anong kasalanan ng pusa kung siya'y maitim

anong kasalanan ng Negro kung sila'y maitim

takot sa pusang itim, dahil ba sa pamahiin

pag may nakitang pusang itim, disgrasya'y darating

pamahiin ay walang siyentipikong batayan

walang patunay sa agham ang paniwalang iyan

panakot lang daw ng matatanda sa kabataan

upang umuwi agad ng maaga sa tahanan

may akdang "The Black Cat" ang makatang Edgar Allan Poe

bantog na awtor ng mga kwentong horror sa mundo

pusang itim nga ba'y nakakatakot na totoo

o sapagkat natakot ang madla sa kwento ni Poe

pag sa paglalakad mo, pusang itim ay nakita

huwag ka na raw tumuloy, baka ka madisgrasya

at baka sa anumang gagawin mo'y malasin ka

tawag sa pagkatakot na ito'y mavrogatphobia

subalit ano bang kasalanan ng pusang itim

upang ituring siyang tagapagdala ng lagim

wala, kundi ipinanganak lang siyang maitim

ang masama'y ang maniwala pa sa pamahiin

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala habang naglalakad kung saan-saan